Kendi önceliklerinizi küçük seçimlerden nasıl araştırabilirsiniz?
Bir hafta sonu boşluğunda yarım kalan yapboza dönmek, bir arkadaşla görüşmek veya yeni bir çizime başlamak arasında seçim yapılabilir. Sonuçta hangisinin seçildiği tek başına kişinin bütün önceliklerini açıklamaz. Seçimin hangi koşullarda ve hangi gerekçeyle yapıldığı da önemlidir. Küçük seçimleri kaydetmek, bu gerekçeleri incelemek için kullanılabilecek bir yazı yöntemidir.

Temsili görsel: Defter ve kalem; yazıda önerilen kayıt yöntemini temsilen. Kaynak: Pencil on notebook.jpg; üretici: WikiGrower1; lisans: CC BY 4.0.
Bu kayıtlar kişilik testi oluşturmaz ve kişiye değişmez bir kimlik tanımlamaz. “Her zaman yenilik isterim” gibi geniş sonuçlar yerine, belirli durumlarda hangi gerekçelerin öne çıktığına bakılır. İnceleme için yakın geçmişten birkaç düşük riskli, somut seçim seçilebilir.
Hatırlanabilir bir seçim birimi bulun
“Boş zamanımı nasıl kullanıyorum?” geniş bir sorudur. Bunun yerine “Cumartesi öğleden sonraki tek aralıkta neyi seçtim?” diye başlanabilir. Seçimin zamanını ve kapsamını daraltmak, gerçekten karşılaştırılmış seçenekleri hatırlamaya yardımcı olabilir. O gün mümkün olmayan bir etkinlik sonradan seçenek listesine eklenmemelidir.
Örnekte arkadaşla görüşme teklifi belirli bir saat için yapılmış, yapboz ve çizim ise evde mümkün olsun. Kayıtta bu fark da bulunmalıdır. Bütün seçenekler aynı zaman esnekliğine sahipmiş gibi anlatılırsa kararın gerçek bağlamı eksik kalır.
Üç kısa satır yazılabilir: Hangi seçenekler gerçekten vardı, hangisi seçildi ve o anda hangi gerekçe belirleyici oldu? Gerekçe “Yarım kalan işi görmek istedim” veya “Görüşme için başka ortak aralık yoktu” olabilir. İkisi aynı seçime yol açsa bile farklı öncelik ilişkileri taşır.
Seçim anındaki gerekçeyi hatırlamıyorsanız bugünkü açıklamanızı ayrı etiketleyin. “Şimdi böyle yorumluyorum” kaydı, o sırada kesinlikle bu nedenle karar verildiği iddiasından farklıdır. Eksik hatırayı kesin bir nedene dönüştürmeniz gerekmez.
Seçilen kadar vazgeçileni de okuyun
Yapboza dönülmüşse çizime ayrılabilecek zaman kullanılmamıştır. Bu vazgeçişi yazmak, kararın neyi öne aldığını somutlaştırır. Ancak vazgeçilen seçeneğin değersiz bulunduğunu varsaymayın. Çizim başka bir gün de yapılabileceği için o aralıkta seçilmemiş olabilir.
“Neyi korumak istedim?” sorusu da kullanılabilir. Görüşmede ortak zamanı, yapbozda bir işi tamamlama isteğini, çizimde yeni bir denemeyi korumak söz konusu olabilir. Bu adları hazır değer etiketlerinden seçmek yerine kendi gerekçenizden çıkarmak daha açıklayıcıdır. Bazen bir seçim birkaç gerekçeyi birlikte taşır.
Kararı sınırlayan koşulları ayrı alan olarak tutun. Gerekli malzemenin bulunmaması, dışarı çıkma imkânının olmaması veya başka bir kişiye verilmiş söz sonucu etkilemiş olabilir. Bir zorunluluk nedeniyle yapılan seçimi doğrudan en güçlü kişisel tercih gibi yorumlamak eksik kalabilir.
Kayıtlar arasında ne gerçekten ortak?
Birkaç seçim notunu yan yana okurken tekrarlanan etkinlik adından çok gerekçeye bakın. İki farklı durumda yarım kalan işe dönülmüş olabilir; birinde merak, diğerinde yaklaşan paylaşım sözü etkili olmuş olabilir. Aynı davranış aynı önceliğin kanıtı olmak zorunda değildir.
Ortak bir gerekçe fark ederseniz onu sınırlı biçimde yazın: “İncelediğim bu üç durumda ortak zamanı kaçırmamak belirleyici oldu.” Bu cümle kayıtlara dayanır. “Ben daima ilişkileri her şeyden öne koyarım” ise bu küçük örneklerin ötesine geçen daha geniş bir iddiadır.
Farklı bir seçim yapılan kaydı da inceleyin. O gün ne değişmişti? Yeni bir ihtiyaç, başka bir söz veya daha uzun bir zaman aralığı mı vardı? İstisnayı silmek yerine bağlamını yazmak, bulunan ortak gerekçenin hangi koşullarda geçerli olduğunu anlamaya yardımcı olabilir.
İncelemeyi geleceğe dönük kesin bir kuralla kapatmanız gerekmez. “Bir sonraki küçük seçimde hangi gerekçeyi kullandığıma bakacağım” gibi açık bir soru bırakabilirsiniz. Öncelikleri araştırmak, geçmişteki bütün seçimleri tek bir özelliğe sığdırmak yerine, farklı durumlarda neyi neden koruduğunuzu görünür tutan bir süreç olabilir.

