Kişisel Blog
Kişisel değerlendirme

Geçmiş bir karar yalnız sonucuna bakmadan nasıl değerlendirilir?

15.11.2026 • Kişisel Blog
Yazı ÖzetiGeçmiş bir kararı incelerken o anda bilinenleri sonradan öğrenilenlerden ayırın; sonucu, gerekçeyi ve bir sonraki benzer seçimde değişecek soruyu ayrı kaydedin.

Bir kararın sonucu beklenenden farklı olduğunda geçmişteki seçimi yalnızca bu sonuçla açıklamak kolay olabilir. Oysa karar anında hangi bilgilerin bulunduğu ve hangi koşulların bilinmediği ayrı incelenebilir. Burada önerilen kısa kayıt, düşük riskli bir geçmiş seçime bakma yöntemidir. Kararı bütünüyle haklı veya yanlış ilan etmek zorunda değildir.

Açık, çizgili bir defterin boş sayfaları

Temsili görsel: Açık defter sayfaları; yazıyla düşünme ve çalışma notları için temsili görsel. Kaynak: Blank Pages In An Open Notebook (4812269151).jpg; üretici: Pink Sherbet Photography from USA; lisans: CC BY 2.0. Atıf bildirimi: D Sharon Pruitt (Pink Sherbet Photography). Kaynak bildirimi: Blank Pages In An Open Notebook.

Önce kararın verildiği ana dönün

Varsayımsal bir örnekte birkaç arkadaşla dışarıda çizim yapma düşüncesi yerine evde kolaj hazırlama buluşmasını seçmiş olun. Sonradan hava açık kalmış olsun. Bu, gerçek bir buluşma veya hava olayı değildir; karar bilgisi ile sonraki sonucu ayırmak için kurulmuş bir örnektir.

İlk satıra o anda neyi seçtiğinizi yazın. Ardından yalnızca o sırada bildiğiniz koşulları listeleyin: katılabilecek kişiler, konuşulmuş süre ve mevcut hazırlık gibi. Bugün bildiğiniz açık havayı henüz bu listeye eklemeyin. Kararın verildiği andaki bilgiyi, sonradan oluşan sonuçla aynı sayfada fakat ayrı alanda tutun.

Bilinen ile tahmin edileni ayırın

Bir koşul açıkça konuşulmuş olabilir; başka bir koşul yalnızca varsayılmış olabilir. Örnekte herkesin aynı süre boyunca kalabileceğinin düşünüldüğünü, fakat bunun sorulmadığını varsayın. Bu, karar anında kesin bilgi değildi. Şimdi hatırlanan tahmini, geçmişte doğrulanmış gerçek gibi yazmamak gerekir.

Eski mesaj veya not varsa ona bakabilirsiniz. Kayıt bulunmuyorsa hatırlamadığınız ayrıntıyı tamamlamak için olay üretmeyin. “Bu kısmı o anda nasıl değerlendirdiğimi bilmiyorum” demek mümkündür. Amaç kusursuz bir geçmiş öyküsü kurmak değil, eldeki bilgiyle inceleme yapmaktır. Hatırlananlarla belgelenenler aynı kesinlikte sunulmamalıdır.

Sonucu ayrı bir bölümde tarif edin

Sonrasında ne olduğunu şimdi yazın. Buluşma yapılmış mı, planlanan etkinlik uygulanmış mı, beklenmeyen hangi koşul ortaya çıkmış? Yalnızca hoş veya hoş olmayan izlenimi değil, seçimin amacıyla ilgili somut sonucu belirtin. Havanın açık kalması tek başına evdeki etkinliğin nasıl geçtiğini anlatmaz.

Aynı biçimde sonucun iyi olması, karar öncesinde bütün bilgilerin doğru araştırıldığı anlamına gelmez. Tesadüfen elverişli bir koşul oluşmuş olabilir. Örnekte hava açık kalsa bile, katılım sürelerinin önceden sorulup sorulmadığı ayrı incelenir. Sonradan görülen hava durumu, o eksik bilginin karar sırasında nasıl ele alındığını açıklamaz. İkisini birlikte incelemek daha açıklayıcı bir soru sağlar.

Başka bir seçenek ne kadar biliniyordu?

Seçilmeyen yolun sonucunu gerçekten bilmiyorsanız onu kesin bir karşılaştırma gibi kurmayın. Dışarıdaki buluşma daha iyi geçebilirdi; fakat bunun olmuş bir olay gibi anlatılması doğru değildir. Karar notunda olası senaryo ile gözlenen sonucu ayırın. Gerçekleşmeyen seçeneğin bütün ayrıntılarını bilme zorunluluğu yoktur.

  • Karar anında kesin olarak ne biliniyordu?
  • Hangi koşul tahmin edilmiş veya sorulmamıştı?
  • Sonradan hangi yeni bilgi ortaya çıktı?
  • Seçilmeyen yol hakkında ne gerçekten bilinmiyor?

Kararın amacı da sonradan değişmiş olabilir. Başta herkesin aynı yerde buluşması önemsenirken bugün ortaya çıkan çalışmanın görünüşüne odaklanıyorsanız, değerlendirme ölçütünü değiştirmiş olursunuz. İlk amaç ile bugünkü beklentiyi ayrı yazın; geçmiş seçimi hangi soruyla incelediğiniz anlaşılır kalsın.

Bir sonraki soruyu küçük tutun

İncelemenin sonunda bütün benzer kararlar için büyük bir kural koymayın. Örnekte “Her zaman dışarıyı seç” sonucu yerine “Etkinlikten önce katılım süresini sor” gibi belirli bir soru çıkarılabilir. Bu değişiklik, gerçekten gözlenen bilgi açığına bağlanır. Hava koşulunun sonraki seçimde yine belirsiz olabileceği ayrıca kabul edilir.

Karar gerekçesini sonuca göre geriye dönük yeniden yazmanız gerekmez. Eski not korunabilir; yanına yeni değerlendirme eklenir. Böylece önceki düşünceyle bugünkü yorumun farkı görünür kalır. Geçmiş kararın kaydı, bir başarı puanı yerine, hangi bilginin eksik kaldığını ve benzer bir durumda neyi yeniden sorabileceğinizi gösteren somut bir çalışma notuna dönüşür.